به گزارش تجارت آسان؛ تنش‌های نظامی میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، بازار جهانی نفت را به یکی از حساس‌ترین مقاطع چند سال اخیر رسانده است. کاهش چشمگیر جریان نفت از تنگه هرمز، قیمت نفت خام را به آستانه ۱۰۰ دلار رساند و ساختار سنتی صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس را به چالش کشیده است.

در ادامه روند صعودی اخیر، قیمت نفت خام برنت در محدوده ۹۶ تا ۹۹ دلار در هر بشکه معامله می‌شود که بالاترین سطح طی یک ماه و نیم گذشته است؛ نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز از مرز ۹۰ دلار عبور کرده است. محرک اصلی این صعود، تشدید تنش‌ها میان آمریکا و ایران و نگرانی معامله‌گران از اختلال در عرضه جهانی نفت و تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز است؛ آبراهه‌ای که حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت از آن عبور می‌کند.

با وجود ادامه تردد از تنگه هرمز، اما همین ترس از اختلال کافی بوده تا معامله‌گران ریسک ژئوپلیتیک چشمگیری را به قیمت‌ها اضافه کنند. در واقع، قیمت‌ها بیش از آنکه بر اساس کمبود واقعی افزایش یابند، به عدم‌قطعیت واکنش نشان می‌دهند. با گزارش تردد در تنگه هرمز، همراه رسانه تجارت آسان باشید.

تردد در تنگه هرمز | ارقامی که گویای تغییر ساختار است

به گزارش The Economic Times و Oilprice، تنگه هرمز پیش از نخستین حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت خامِ کشورهای خلیج فارس را جابه‌جا می‌کرد. اکنون بر اساس برآوردهای منتشرشده، جریان روزانه نفت از این گلوگاه حیاتی به تنها بین ۶ تا ۸ میلیون بشکه رسیده است؛ یعنی سقوطی در حد حدود ۶۰ درصد از ظرفیت پیشین.

این اختلال به بخش گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) نیز کشیده شده است؛ جایی که قطر، بزرگ‌ترین تولیدکننده منطقه، به‌دلیل اعلام شرایط «قوه قهریه» و آسیب‌پذیری تأسیسات «رأس لفان» در پی پاسخ تلافی‌جویانه ایران، برای صادرات بخشی از گاز خود با مشکلات جدی مواجه است. تاخیرهای مقطعی در حمل‌ونقل دریایی و افزایش هزینه‌های نفتکش، پیامد مستقیم همین وضعیت است.

واکنش مهم دیگر به این بحران، تلاش صادرکنندگان منطقه برای عبور از تنگه هرمز است. عربستان سعودی با معکوس‌کردن جهت جریان خط لوله «شرق-به-غرب» خود، نفت را به‌جای شرق و هرمز، به سمت بندر «ینبع» در غرب هدایت می‌کند. امارات متحده عربی نیز جریان نفت خود را به بندر «فجیره» متمرکز کرده است که در بیرون از تنگه هرمز قرار دارد؛ شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنک) نیز قصد دارد ظرفیت خط لوله منتهی به فجیره را تا سال آینده دو برابر کند.

با این حال، این مسیرهای جایگزین هزینه‌های خود را دارند؛ بندر ینبع و فجیره ظرفیت لازم برای جابه‌جایی حجم نفتی مشابه بنادر خلیج فارس را ندارند. از آن‌جایی که احداث مسیرهای صادراتی جدید زمان‌بر است، تنگه هرمز در کوتاه‌مدت اهمیت راهبردی خود را حفظ خواهد کرد؛ اما در بلندمدت، بازطراحی نقشه صادرات انرژی منطقه می‌تواند به‌تدریج از اهمیت تاریخی هرمز بکاهد.

تردد در تنگه هرمز | ژاپن و اروپا؛ بهای تغییر مسیر در سمت تقاضا

در سمت تقاضا، خریداران بزرگ آسیایی که دهه‌ها بر واردات نفت از خلیج فارس تکیه داشتند، اکنون به جست‌وجوی تأمین‌کنندگان جایگزین پرداخته‌اند. ژاپن نمونه‌ای بارز است: کشوری که تقریبا تمام نفت خام خود را از خاورمیانه تامین می‌کرد، پس از آغاز جنگ به تامین‌کنندگان جدیدی چون ایالات متحده، کانادا، تولیدکنندگان آفریقایی و جمهوری آذربایجان روی آورد.

بهای این تغییر مسیر، ثبت رکورد ۷۶.۳۹ میلیارد دلاری در صورت‌حساب واردات ژاپن در ماه ژوئیه بود؛ رقمی که با تقویت وابستگی به تأمین‌کنندگان دورتر، در ماه اوت نیز شکسته خواهد شد.

اروپا نیز که پیش‌تر زیر فشار تحریم‌های روسیه قرار داشت، اکنون با افزایش بیشتر هزینه‌های واردات انرژی مواجه است. بر اساس گزارش مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک (CREA)، صورت‌حساب کل واردات انرژی جهان طی شش ماه، از مارس تا اوت، ۳۳۰ میلیارد دلار بیش از حد انتظار افزایش یافته است؛ جهشی که هزینه آن مستقیما به درگیری‌های منطقه و افزایش قیمت نفت و گاز برمی‌گردد.

در این میان، چین و هند نیز واردات نفت خام از روسیه را افزایش داده‌اند تا کسری ناگهانی نفت خاورمیانه را جبران کنند.

تردد در تنگه هرمز | چشم‌انداز کوتاه‌مدت قیمت نفت

بازار نفت اکنون بالاتر از سطح ۹۰ دلار باقی مانده است و به گفته تحلیل‌گران، حتی در صورت افت قیمت در روزها و هفته‌های آینده، احتمال وقوع نوسان کمتر خواهد بود. این پدیده، اثر مستقیم تغییر ساختار در بازارهای نفت است؛ تغییری که هزینه‌بر بوده و معامله‌گران را به رفتار محتاطانه‌تری سوق داده است.

هر گشایش دیپلماتیک یا بهبود شرایط امنیتی کشتیرانی می‌تواند به اصلاح قیمت‌ها منجر شود؛ اما عامل تعیین‌کننده حرکت بزرگ بعدی بازار، بیش از بنیادهای عرضه و تقاضا، تحولات ژئوپلیتیک خواهد بود. شکست مقاومت ۱۰۰ دلار با حجم بالای معاملات می‌تواند زمینه رالی صعودی قوی‌تر را فراهم کند، در حالی که در جهت نزولی، سطح ۸۵ دلار به‌عنوان نخستین حمایت مهم شناخته می‌شود.

بازار جهانی نفت و گاز در حال «تکه‌تکه شدن» است؛ فرآیندی که به تداوم اختلال در تنگه هرمز وابسته است. هر کشور صادرکننده‌ای که مسیر جایگزینی داشته، آن را فعال کرده و کشورهای فاقد چنین مسیری نیز برنامه‌ریزی ساخت آن را آغاز کرده‌اند. سرانجام، شکل‌گیری یک شبکه صادرات نفتی با وابستگی کمتر به آبراه‌های حیاتی و آسیب‌پذیر، تنها نقطه امید این تحولات به شمار می‌رود؛ اما خروجی چنین شبکه‌ای، عرضه‌ گران‌تر از نفت به جهان خواهد بود.