به گزارش تجارت آسان، بر اساس تازه‌ترین تحلیل مؤسسه تحقیقات اقتصادی GKI در مجارستان، توسعه فزاینده انرژی‌های تجدیدپذیر به‌تنهایی نمی‌تواند چالش‌های مستمر قیمت و امنیت تأمین برق این کشور را حل‌وفصل کند. غلبه بر این موانع نیازمند توسعه ظرفیت‌های ذخیره‌سازی انرژی، ایجاد سبد انرژی متنوع‌تر جهت توزیع ریسک و حفظ تولید انرژی هسته‌ای است.

بر اساس ارزیابی GKI، بیش از یک‌سوم (۳۷ درصد) از مصرف برق مجارستان در سال گذشته از طریق واردات تأمین شده است؛ وارداتی که عموماً در زمان‌های اوج مصرف و اوج‌گیری قیمت‌ها صورت می‌گیرد. این وضعیت موقتی نیست و ساختار تولید و زیرساخت شبکه، این کشور را در یک موقعیت رقابتی پایدار قرار داده است.

در سال ۲۰۲۵، انرژی هسته‌ای ۴۰ درصد، گاز طبیعی ۲۰ درصد و انرژی خورشیدی به عنوان سریع‌ترین منبع در حال رشد، یک‌چهارم از تولید کل برق مجارستان را به خود اختصاص دادند. با وجود کاهش سهم زغال‌سنگ و سوخت‌های فسیلی غیرگازی، سبد برق این کشور به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر متمایل است. تولید سالانه خورشیدی مجارستان طی پنج سال گذشته بیش از چهار برابر شده، در حالی که سهم انرژی بادی به دلیل ثابت ماندن ظرفیت از سال ۲۰۱۶، تنها ۱.۵ درصد است. برنامه دولت برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ اختصاص مجوز برای دستکم ۴ هزار مگاوات ظرفیت بادی جدید را پیش‌بینی کرده، اما انرژی بادی تا اواخر دهه جاری نقش چشمگیری نخواهد داشت.

واردات برق مجارستان متمرکز واردات در ساعات اوج قیمت است. این در حالی است که صادرات برق در ساعات ارزان‌تر (هنگام اوج تولید خورشیدی) رخ می‌دهد. در مجارستان نیز به مانند سایر کشورهای اروپایی هزینه‌های اضافی مانند عوارض شبکه و یارانه‌های پنهان قیمت‌های حمایتی دارد که باعث شده برق در این کشور گران‌تر از میانگین اروپا باشد.

بزرگ‌ترین ریسک، بخش هسته‌ای است. راکتورهای نیروگاه اتمی پاکس ۱ طی ۴۴ سال گذشته فعال بوده‌اند و مجوزهای فعلی‌شان بین سال‌های ۲۰۳۲ تا ۲۰۳۷ منقضی می‌شود. تمدید عمر آن‌ها به ۷۰ سال، نیازمند ارتقای فنی و مجوزهای زیست‌محیطی است و با توجه به تأخیرهای نیروگاه پاکس ۲، هرگونه تاخیر می‌تواند امنیت انرژی مجارستان را به خطر بیندازد. در نهایت، GKI تأکید می‌کند که نوسانات تولید خورشیدی، تنوع‌بخشی به سبد انرژی و توسعه ذخیره‌سازی را در کنار گاز و هسته‌ای برای خوداتکایی بلندمدت ضروری می‌سازد.

واکاوی ساختاری صنعت برق ایران در برابر ناترازی‌های اروپایی

مطالعه ساختار تأمین برق مجارستان و مقایسه آن با ایران، تفاوت‌ها و اشتراک‌های راهبردی مهمی را در حوزه امنیت انرژی نمایان می‌سازد.

برخلاف اقتصاد مجارستان که به دلیل ناترازی داخلی ناچار است بیش از یک‌سوم برق مصرفی خود را از مسیر واردات و در گران‌ترین ساعات روز تأمین کند، صنعت برق ایران به واسطه برخورداری از شبکه گسترده گازرسانی و ظرفیت پالایشگاهی، در تأمین سوخت نیروگاه‌های حرارتی از اتکای برون‌مرزی معاف است. هرچند ناترازی گاز در ماه‌های سرد سال همچنان چالش‌هایی را در زنجیره تأمین سوخت ایجاد می‌کند.

در سال‌های اخیر، روند توسعه انرژی خورشیدی در مجارستان بازتابی مشابه در برنامه‌های راهبردی ایران دارد؛ جایی که سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) با تمرکز بر جذب سرمایه‌گذاری داخلی و توسعه نیروگاه‌های مقیاس بزرگ و حمایتی، در حال تغییر ترکیب سبد تولید برق کشور به سمت منابع پاک است تا فشار بر سوخت‌های فسیلی کاهش یابد.

موضوع دیگر وابستگی مجارستان به راکتورهای قدیمی پاکس و چالش‌های تمدید مجوز فعالیت آن‌ها، آسیب‌پذیری این کشور را در افق دهه ۲۰۳۰ نشان می‌دهد. در نقطه مقابل، ایران با استناد به اسناد توسعه‌ای و گزارش‌های سازمان انرژی اتمی ایران و شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران، با تکیه بر زنجیره بومی چرخه سوخت، بهره‌برداری مستمر از نیروگاه بوشهر و اجرای طرح‌های توسعه‌ای واحدهای اتمی جدید، توانسته است پایداری مطمئنی را در تأمین بار پایه و امنیت استراتژیک انرژی کشور حفظ کند.