به گزارش تجارت آسان، بازارهای جهانی انرژی تحت فشار دوگانه ناامنی ژئوپلیتیک و انفجار مصرف برق در عصر هوش مصنوعی، با شتابی بی‌سابقه در حال تغییر و طراحی مجدد زیرساخت‌های تأمین نیرو هستند.

پیامدهای جنگ بین ایران با آمریکا و تجربه بحران‌های گذشته در اروپا و به تبع آن جهان ثابت کرده است که تکیه بر زنجیره تأمین فسیلی، همواره آسیب‌پذیری حوزه انرژی و اقتصاد را به همراه دارد.در این شرایط انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های مکمل دیگر پروژه‌هایی جانبی برای کاهش کربن تلقی نمی‌شوند، بلکه ابزاری برای تأمین امنیت ملی، تعدیل شوک‌های تورمی و پاسخ به ناترازی فزاینده تولید برق هستند.

انرژی خورشیدی بریتانیا به عنوان سپر حفاظتی در برابر بحران نفت

در بریتانیا، وقوع جنگ بین ایران و آمریکا و اختلال در تنگه هرمز دومین جهش بزرگ هزینه انرژی را طی چهار سال گذشته رقم زد. در واکنش به افزایش قیمت نفت، گرایش عمومی به سمت سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی به سطح بی‌سابقه‌ای رسید. آمار نهاد صدور گواهی‌نامه ام‌سی‌اس (MCS) نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۶ با ثبت بیش از ۲۰۷ هزار نصب تا میانه سال، رکورد تاریخی سال ۲۰۱۱ را شکسته و در مسیر دستیابی به ۳۰۰ هزار سامانه جدید است.

این روند نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان دیگر منتظر اصلاح بازارهای سنتی برق نمانده‌اند و با استقرار سامانه‌های توزیع‌شده، به‌طور فعال در برابر شوک قیمت گاز طبیعی موضع‌گیری می‌کنند.
سیاست‌گذاری الزام‌آور ساختمانی نیز این شتاب را دوچندان کرده است؛ چنان‌که ۵۸ درصد از خانه‌های نوساز در بریتانیا طی نیمه نخست سال به خورشیدی مجهز شده‌اند و استانداردهای جدید، نصب این پنل‌ها را در سال‌های آینده به یک الزام ساختمانی بدل خواهد کرد.

ایالات متحده؛ رکوردشکنی در میان تهدیدهای تعرفه‌ای

در ایالات متحده، تقاضای جهشی ناشی از گسترش مراکز داده، زیرساخت‌های هوش مصنوعی و برقی‌سازی بخش‌های صنعتی، انرژی خورشیدی را به بازیگر اصلی سبد انرژی بدل کرده است. بنا بر گزارش انجمن صنایع انرژی خورشیدی آمریکا (SEIA) و مؤسسه وود مکنزی، ظرفیت تجمیعی خورشیدی این کشور به مرز ۲۹۹ گیگاوات رسیده است که برای تأمین برق بیش از ۵۰ میلیون خانه کفایت می‌کند.
تنها در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶، بالغ بر ۱۱.۴ گیگاوات ظرفیت جدید وارد مدار شد که بخش نیروگاهی بزرگ‌مقیاس با ۹.۶ گیگاوات، پیشران اصلی آن بود. نکته حائز اهمیت این است که بیش از ۷۱ درصد از ظرفیت‌های جدید در ایالت‌های جمهوری‌خواه نصب شده که گواهی بر ماهیت اقتصادی و اشتغال‌زای تجدیدپذیرها فراتر از مناقشات حزبی است.
با این حال، این شتاب با موانع تعرفه‌ای جدید روبه‌رو شده است. تصمیم وزارت بازرگانی آمریکا مبنی بر اعمال عوارض سنگین ضد بازارشکنی بر پنل‌های وارداتی از هند، اندونزی و لائوس، زنجیره تأمین را دچار چالش کرده است. این محدودیت‌ها در کنار گلوگاه‌های توسعه شبکه انتقال، زنگ خطری جدی است که می‌تواند مانع تحقق اهداف گسترش ظرفیت در کوتاه‌مدت شود.

خیز منطقه‌ای ترکیه؛ بازآرایی سبد انرژی با باد، نور و بیومتان

در غرب آسیا، ترکیه الگوی فشرده‌تری از نوسازی انرژی را به اجرا گذاشته است. طبق گزارش‌های رسمی، ظرفیت نصب‌شده بادی و خورشیدی این کشور به ۴۲,۸۶۵ مگاوات رسیده که معادل یک‌سوم از کل توان نیروگاهی کشور است. تنها در طول یک دهه، سهم خورشیدی از کل تولید برق ترکیه از ۰.۴ درصد به ۱۱.۶ درصد ارتقا یافته است. این جهش به آنکارا امکان داده تا علاوه بر کاهش وابستگی به واردات گاز و سوخت فسیلی، رکورد ماهانه ۵.۳۷ میلیارد کیلووات‌ساعت تولید برق خورشیدی را به ثبت برساند.
هم‌زمان با توسعه برق، تمرکز بر گازهای تجدیدپذیر نیز آغاز شده است. انجمن صنفی BIYOYATDER اعلام کرده است که ترکیه از طریق نوسازی ۱۰۱ نیروگاه بیوگاز و ۹۷ مرکز گاز دفن زباله، پتانسیل تولید ۱۰ میلیارد مترمکعب بیومتان تا سال ۲۰۴۰ را دارد. دستیابی به این ظرفیت می‌تواند سالانه تا ۳۰ میلیون تن از واردات سوخت بخش حمل‌ونقل را کاهش داده و صنایع این کشور را از عوارض مرزی کربن در تجارت با اروپا مصون نگاه دارد.

افق‌های فناورانه؛ شکستن محدودیت‌ها در اعماق دریا

در کنار توسعه سامانه‌های تجاری، پژوهش‌های بنیادی در حال گشودن مرزهای تازه‌ای برای مهار انرژی پاک هستند. پژوهشگران دانشگاه یون‌نان چین در مقاله‌ای در نشریه «ژول» (Joule)، برای نخستین بار عملکرد پایدار سلول‌های خورشیدی پروسکایت را در عمق ۱۰ متری آب اعتبارسنجی کردند. این تجهیزات توانسته‌اند طی دو ساعت غوطه‌وری ۳۲۴ میلی‌وات‌ساعت برق تولید کنند و برآوردهای عملیاتی از پایداری ۵.۵ ساله آن‌ها حکایت دارد.

حل چالش افت سریع شدت نور در آب، افق‌های تازه‌ای برای تأمین مداوم انرژی ربات‌های زیرسطحی، حسگرهای پایش اقیانوسی و زیرساخت‌های دور از ساحل باز می‌کند و ثابت می‌کند محدودیت‌های جغرافیایی مهار انرژی تجدیدپذیر به‌مرور در حال فروپاشی است.
شواهد کنونی نشان می‌دهد انرژی جایگزین از مرحله آزمایش‌های پرهزینه عبور کرده و به ستون فقرات امنیت انرژی در اقتصادهای نوظهور و پیشرفته بدل شده است.