خاموشی‌های گسترده، تعطیلی کارخانه‌ها و فرسودگی نیروگاه‌ها، بحران برق ایران را به نقطه‌ای رسانده که دیگر نمی‌توان آن را با راهکارهای مقطعی مدیریت کرد. در چنین شرایطی، برق خورشیدی از یک فناوری نوظهور به سودآورترین و کم‌ریسک‌ترین فرصت سرمایه‌گذاری کشور تبدیل شده؛ صنعتی که هم عطش روزافزون بازار برق را پاسخ می‌دهد و هم در دل جنگ، تحریم و ناترازی انرژی، آینده‌ای مطمئن پیش روی سرمایه‌گذاران قرار داده است.

حالا نوبت آن است که تهدید را به فرصت تبدیل کرده و از این انرژی رایگان بهره ببریم. در این خصوص دکتر حاتمی یزد از فعالان اقتصادی و صنعتی مزایای سرمایه گذاری در این صنعت را بیان کردند.

در کشور بالغ بر 100 نیروگاه جهت تامین برق موجود است که جمعا حدود 90 هزار مگاوات ظرفیت اسمی تولید دارند که البته ظرفیت واقعی تولید در اوج مصرف 70 درصد این مقدار است. نتیجه این راندمان پایین نیروگاه های کشور، کسری هرساله برق به ویژه در تابستان است که علاوه بر تعطیلی کارخانجات و کارگاه های تولیدی، ناملایماتی را نیز برای زندگی روزمره شهروندان به همراه دارد.

باید درنظر داشت که یکی از مهم ترین عوامل بازدارنده توسعه صنعت برق در گذشته، قیمتگذاری دستوری دولت است که توجیه اقتصادی سرمایه گذاری در پروژه های نیروگاهی را تحت تاثیر قرار داده و مانع از ورود سرمایه گذاران به تولید برق شده است. گفتنی است که بحث ترویج انرژی های تجدیدپذیر از دولت های قبل تا کنون در میان بوده که در این راستا اقداماتی نیز انجام پذیرفته که از مهم ترین آن ها، ایجاد بازار بورس برای فروش برق سبز است. البته

یکی از راهکارهای دولت جهت رونق برق خورشیدی، عرضه آن در بورس انرژی است که این موضوع اقتصاد برق سبز را توجیه پذیر کرده است چراکه در این بازار بخش خصوصی می تواند با توجه به عرضه و تقاضای بازار، قیمت را تعیین کند که همین عامل سبب شده تا معاملات بورسی همواره برای این محصول برقرار باشد. در نتیجه از یکسو به دلیل وجود چنین بازاری و از سوی دیگر به جهت نیاز روزافزون به انرژی برق، برای هر مقداربرق خورشیدی تولید شده، تقاضا وجود دارد.

عرضه و تقاضای آسیب دیده برق از جنگ

قابل ذکر است که میزان نیاز کشور به برق در سال جاری برابر با سال گذشته نخواهد بود. سال گذشته حدودا 10 درصد ناترازی برق داشتیم که همین موضوع سبب خاموشی های بسیار در سطح کشور شد. اما در سال جاری به دلیل تعطیلی برخی کارخانجات در اثر خسارات جنگ، بخش قابل توجهی از تقاضای برق صنایع کاسته خواهد شد.

اما در سمت عرضه نیز برخی نیروگاه ها در کشور از آسیب جنگ در امان نماندند و متوجه خساراتی شدند که عرضه برق را در حدود 5 هزار مگاوات در سال جاری کاهش خواهد داد.

مزایای تولید برق خورشیدی

هزینه سرمایه گذاری پایین

برای راه اندازی پروژه تولید برق خورشیدی برخلاف برق فسیلی و آبی، سرمایه گذاری عظیمی نیاز نیست و یکی از مزیت های اصلی سرمایه گذاری در این صنعت، تولید برق با سرمایه بسیار اندک (حداقل 7 تا 10 میلیارد تومان) است. بنابراین هزینه سرمایه گذاری اندک و درآمد تضمین شده از مزایای اصلی تولید برق خورشیدی است. بنابراین افراد با پس اندازهای شخصی به میزان 6 یا 7 میلیارد تومان نیز می توانند از عواید این سرمایه گذاری بهره مند شوند.

دوره بازگشت سرمایه کوتاه

همچنین گفتنی است عمر مفید یک مرزعه برق خورشیدی، بالغ بر 20 سال بوده و دوره بازگشت سرمایه این نوع پروژه ها، 3 الی 4 سال است و هر دو این مزیت بر جاذبه سرمایه گذاری در برق خورشیدی می‌افزاید.

هزینه تعمیر و نگهداشت اندک

دیگر عاملی که تولید برق خورشیدی را از نظر اقتصادی توجیه پذیر می کند، هزینه تعمیر و نگهداشت بسیار پایین است. نیروگاه های سوخت فسیلی و سیکل ترکیبی هر دو الی سه سال یک بار نیاز به اورهال با هزینه هنگفت دارند و درحالی که نیروگاه برق خورشیدی نیاز به اورهال و هزینه نگهداشت بسیار بالا ندارد (این هزینه سالیانه حدود یک درصد هزینه سرمایه گذاری اولیه است).

از نظر ریسک های سیستماتیک که مهم ترین آن ها ریسک سیاسی است، درحال حاضر به دلیل عدم ثبات در مقررات کسب و کار شاید سرمایه گذاری در بسیاری از صنایع چندان منطقی به نظر نرسد اما در حوزه برق خورشیدی می توان ریسک های تحریم و جنگ و افزایش قیمت ارز را نادیده گرفت چراکه همواره نیاز به برق امریست محدود نشدنی.

نیاز به تجهیزات محدود

از دیگر مزایای این صنعت، نیاز به تجهیزات، نسبتا محدود است که معمولا 5 یا 6 قلم می باشد. این تجهیزات شامل پنل خورشیدی، اینورتر، کابل کشی، تابلو برق و سازه ای که پنل ها روی آن نصب می شوند.

زمان احداث کوتاه

احداث یک پروژه برق خورشیدی، حدود 6 ماه زمان می برد که این مدت در مقایسه با مدت زمان راه اندازی سایر پروژه های صنعتی، بسیار کوتاه است. برای مثال احداث یک نیروگاه هزار مگاواتیی، حدود 4 سال زمان می برد، بالغ بر یک میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد.

صرفه جویی قابل توجه در مصرف سوخت

در نیروگاه های معمول به منظور تولید برق، مقدار گاز یا گازوئیل بسیار زیادی مصرف می شود همچنین اگر راندمان اندک نیروگاه های موجود را در نظر بگیریم، برای تولید برق از سوخت فسیلی، انرژی بسیار زیادی هدر می رود که با بهره وری از انرژی خورشید جهت تولید برق، می توان بخش زیادی از نفت و گاز را صادر کرد. همچنین دولت نیز به مصرف کننده انرژی سوسبید کمتری می دهد.

تامین انرژی مصرف کنندگان عمده

درحال حاضر تامین حداکثر 95 درصد از برق مورد نیاز مصرف کنندگان عمده با نرخ های سوبسیدی بر عهده وزارت نیرو می باشد و 5 درصد باقیمانده را الزاما می بایست از منابع دیگر تامین نمایند. طبق آیین‌نامه های موجود، مصرف کننده عمده به صنایعی اطلاق می شود که به توان بیش از یک مگاوات برق نیاز دارند. صنایع عمده مانند کارخانجات فولاد، پتروشیمی، سیمان و معادن بزرگ می توانند راسا در پروژه های برق خورشیدی سرمایه گذاری کنند و یا معادل 5 درصد از نیاز خود را از بورس انرژی خریداری نمایند.

کاهش آلودگی با توسعه برق خورشیدی

توسعه برق خورشیدی، موجب کاهش مصرف سوخت فسیلی و به تبع آن کاهش آلودگی به ویژه در کلانشهرهاست. این روزها که معضل آلودگی هوای شهرهای بزرگ دامن گیر است، برق خورشیدی می تواند یک راهکار کم هزینه و پُربازده برای کاهش قابل توجه آلودگی هوا باشد. در مجموع انرژی های تجدیدپذیر کمک شایانی به بهبود وضعیت محیط زیست می کند.

رشد اقتصادی و اجتماعی با افزایش بهره برداری از برق خورشیدی

در سال های اخیر با روند رو به رشد ناترازی برق در تابستان، بسیاری از صنایع و شهرک های صنعتی خاموشی های اجباری را تجربه می کنند که این امر علاوه بر تاثیرات نامطلوب اقتصادی، نارضایتی های اجتماعی را نیز به همراه دارد. اما افزایش بهره برداری از ظرفیت برق خورشیدی می تواند کمک شایانی به کاهش خاموشی های ناشی از کسری برق خواهد کرد.

در این میان اما باوجود مزایای بسیار برق خورشیدی، همچنان بسیاری از مصوبات دولت در این خصوص بر زمین مانده و اجرایی نمی شود. برای مثال طبق مصوبه دولت، تمام ارگان های دولتی می بایست بخشی از برق مورد نیاز خود را با تولید یا خرید برق خورشیدی تامین کنند که متاسفانه این مهم تاکنون اجرایی نشده است.

گفتنی است شهرک های صنعتی به جهت نیاز روزافزون به مصرف برق از یک سو و وجود شبکه توزیع وانتقال برق در این شهرک ها، یکی از مناسب ترین مناطق جهت اجرای پروژه های برق خورشیدی است، از این رو پیشنهاد سودآور برای بخش خصوصی که می خواهد در حوزه تولید برق خورشیدی فعالیت کند، جانمایی پروژه در این شهرک های صتعتی  همه استان های کشور است.