به گزارش تجارت آسان به نقل از Dawn، جهش بی‌سابقه نصب سامانه‌های خورشیدی بر بام منازل و صنایع پاکستان، اگرچه این کشور را به یکی از پیشتازان انرژی‌های تجدیدپذیر در جنوب آسیا بدل کرده، اما هم‌زمان زنگ خطر انباشت میلیون‌ها تن زباله الکترونیکی را به صدا درآورده است.
سونیا دانلوپ، مدیر اجرایی شورای جهانی انرژی خورشید (GSC)، در سفر اخیر خود به اسلام‌آباد هشدار داد که تعلل در راه‌اندازی صنعت بازیافت، دستاوردهای این گذار انرژی را با تهدید جدی مدیریت پسماند مواجه خواهد کرد.

معدن‌کاری به‌جای دفن بازیافت خورشیدی

دانلوپ در گفت‌وگو با روزنامه Dawn تصریح کرد پاکستان نباید منتظر فرا رسیدن نخستین موج بزرگ فرسودگی تجهیزات بماند. اتخاذ یک رویکرد پیش‌دستانه در ایجاد اقتصاد چرخشی، پاکستان را ظرف ۲۰ تا ۳۰ سال آینده صاحب یک معدن عظیم از مواد اولیه راهبردی نظیر نقره، پلی‌سیلیکون، مس و آلومینیوم با قابلیت بازیابی در داخل کشور می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه عمر مفید باتری‌ها بسیار کوتاه‌تر از پنل‌های ۲۵ ساله است، اولویت کوتاه‌مدت را توسعه زیرساخت‌های بازیافت باتری‌های لیتیوم-یون دانست و افزود: نباید اجازه داد حل معضل آلودگی هوا و کسری برق، به بهای ایجاد یک بحران جدید زیست‌محیطی در حوزه پسماندهای خطرناک تمام شود.

واردات فناوری؛ تضمین امنیت بلندمدت انرژی

رشد جهشی انرژی خورشیدی در پاکستان عمدتاً متکی بر واردات تجهیزات ارزان‌قیمت از چین بوده است؛ موضوعی که برخی منتقدان آن را تداوم وابستگی انرژی کشور می‌دانند. با این حال، مدیر اجرایی GSC مرز مشخصی میان واردات فناوری و واردات سوخت فسیلی قائل است: پنل خورشیدی سوخت مصرفی نیست، بلکه یک دارایی و فناوری ماندگار است. وقتی تجهیزات وارد شد، تا سه دهه متعلق به خود شماست و امنیت انرژی ملی را تقویت می‌کند.
در همین حال، جان گرایمز، رئیس منتخب GSC و مدیر شورای انرژی‌های تجدیدپذیر آسیا-اقیانوسیه، تلاش پاکستان برای رقابت مستقیم با چین در تولید انبوه پنل را یک خطای استراتژیک ارزیابی کرد.
وی با اشاره به مقیاس عظیم تولید، حاشیه سود بسیار پایین و توان گسترده تحقیق و توسعه شرکت‌های چینی، پیشنهاد داد اسلام‌آباد بر حوزه‌های نیچ (Niche) نظیر توسعه سامانه‌های خورشیدی و باتری‌های ولتاژ پایین (۱۲ و ۲۴ ولت) متناسب با اقلیم و بازار داخلی تمرکز کند و در ادامه به صادرکننده این دانش فنی در منطقه تبدیل شود.

مدل توسعه مردمی و چالش‌های ناترازی شبکه

مقامات بین‌المللی، پاکستان را پدیده پنج سال اخیر در گذار از پایین به بالا توصیف کردند؛ چرا که این تحول بدون تحمیل بار مالی بر بودجه عمومی و با سرمایه‌گذاری مستقیم خانوارها و بنگاه‌ها برای فرار از تعرفه‌های سنگین برق رخ داده است. با این حال، عدم تعادل میان تولید روزانه خورشیدی و اوج مصرف شبانه، شبکه انتقال را با تنش فنی و کاهش درآمدهای تعرفه‌ای روبه‌رو کرده است.
کارشناسان معتقدند گام ضروری بعدی پاکستان، آغاز موج ذخیره‌سازی از طریق اصلاح ساختار بازار، اجرای تعرفه‌های متغیر در ساعات مختلف و اعطای تسهیلات خرد بانکی به اقشار کم‌درآمد است تا مزایای برق پاک در انحصار طبقات مرفه نماند. ادغام میلیون‌ها سامانه توزیع‌شده با شبکه نیازمند نوسازی خطوط و الگوبرداری از تجربه کشورهایی چون استرالیا در راه‌اندازی نیروگاه‌های مجازی (VPP) است تا تجهیزات مستقر امروزی، زیرساخت پایداری اقتصادی و صنعتی فردا را شکل دهند.