به گزارش تجارت آسان؛ رشد چشمگیر معاملات برق سبز در بورس انرژی، این پرسش را مطرح کرده که آیا صنایع ایرانی واقعاً به سمت استفاده بیشتر از انرژی‌های تجدیدپذیر حرکت کرده‌اند یا افزایش عرضه نیروگاه‌ها و تغییر زمان‌بندی خریدوفروش برق، عامل اصلی رونق بازار بوده است؟ بررسی آمارها نشان می‌دهد هرچند تقاضای صنعتی برای برق سبز در حال تقویت است، اما نمی‌توان تمام رشد معاملات را به افزایش مصرف واقعی نسبت داد.

رشد معاملات، فراتر از یک جهش آماری

تابلوی برق سبز بورس انرژی در سال ۱۴۰۵ شاهد افزایش قابل‌توجه فعالیت معاملاتی بوده است. بر اساس آمار منتشرشده، از ابتدای سال تا ۲۸ مهرماه، بیش از ۲ میلیارد و ۹۵۸ میلیون کیلووات‌ساعت برق تجدیدپذیر به ارزش حدود ۲۸۶ هزار و ۸۹۵ میلیارد ریال معامله شده است. همچنین حجم معاملات ماهانه از حدود ۹۷ میلیون کیلووات‌ساعت در فروردین به بیش از ۹۰۸ میلیون کیلووات‌ساعت در آمار تجمیعی مهر رسیده است.

این رشد بیش از ۹ برابری، نشانه گسترش فعالیت در بازار برق سبز است؛ اما حجم معامله‌شده الزاماً معادل افزایش مصرف نهایی برق تجدیدپذیر نیست. برای قضاوت دقیق باید مشخص شود چه میزان از معاملات مربوط به تحویل برق در همان دوره و چه میزان مربوط به قراردادهای تحویل آینده بوده است.

خریداران برق سبز چه کسانی هستند؟

بخش مهمی از تقاضای برق سبز از سوی صنایع بزرگ و بنگاه‌های مشمول تکالیف قانونی تأمین برق تجدیدپذیر شکل می‌گیرد. طبق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، صنایع مشمول باید بخشی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند. بنابراین خرید برق سبز برای این گروه صرفاً انتخابی زیست‌محیطی نیست، بلکه با الزامات قانونی و هزینه‌های تأمین برق ارتباط مستقیم دارد.

در کنار این صنایع، شرکت‌های خرده‌فروش برق و سایر خریداران مجاز نیز می‌توانند در معاملات حضور داشته باشند. همچنین تمایل بنگاه‌های صنعتی به کاهش ریسک محدودیت برق، انگیزه دیگری برای ورود به بازارهای رقابتی برق ایجاد کرده است. البته خرید برق سبز به‌تنهایی تضمین‌کننده مصونیت کامل از محدودیت‌های شبکه نیست.

نقش عرضه و زمان‌بندی معاملات

یکی از عوامل کمتر مورد توجه، رفتار عرضه‌کنندگان است. افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی و ورود تولیدکنندگان جدید، امکان عرضه حجم بیشتری از برق را فراهم کرده است. از طرف دیگر، نیروگاه‌ها ممکن است برای تأمین نقدینگی یا تسریع وصول درآمد، زمان عرضه خود را تغییر دهند.

مدیرعامل بورس انرژی پیش‌تر توضیح داده بود که افزایش عرضه برق سبز در مقاطعی با نیاز تولیدکنندگان به نقدینگی همراه بوده و حتی به کاهش قیمت منجر شده است. این تجربه نشان می‌دهد تغییر حجم معاملات الزاماً از سمت تقاضا آغاز نمی‌شود.

همچنین تجمیع سفارش‌ها، تفاوت دوره‌های تحویل و جابه‌جایی خرید میان ماه‌ها می‌تواند رشد مقطعی معاملات را تشدید کند؛ بدون آنکه مصرف واقعی برق سبز به همان نسبت افزایش یافته باشد.

بازار برق سبز به کدام سمت می‌رود؟

رونق معاملات برق سبز حاصل برهم‌کنش سه عامل است: افزایش نیاز صنایع، گسترش عرضه تجدیدپذیرها و تغییر رفتار معاملاتی فعالان بازار. در نتیجه، افزایش معاملات نشانه مثبتی برای توسعه بازار برق سب

ز است، اما هنوز نمی‌توان آن را به‌تنهایی معادل افزایش تقا

ضای نهایی یا رشد مصرف واقعی برق تجدیدپذیر دانست. بلوغ این بازار زمانی روشن‌تر خواهد شد که رشد معاملات با افزایش مستمر خریداران و تحویل واقعی برق همراه باشد.