۱۵ آبان ۱۴۰۵
۱۵ آبان ۱۴۰۵ 
همزمان با گسترش عرضه بنزین سوپر تولید داخل، پیشنهاد تازه بورس انرژی برای انتقال بخشی از معاملات بنزین به بازار متشکل، چشم‌انداز جدیدی پیش‌روی صنعت پالایش و توزیع سوخت قرار داده است. در حالی که جایگاه‌داران اکنون امکان خرید مستقیم بنزین سوپر از پالایشگاه را دارند، بورس انرژی به دنبال سازوکاری است که در آن قیمت عمده از طریق معاملات بازار شکل بگیرد. اما این تغییر چه تأثیری بر قیمت مصرف‌کننده، رقابت میان عرضه‌کنندگان و سودآوری پالایشگاه‌ها خواهد داشت؟
به گزارش تجارت آسان، محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، دهم آبان‌ماه از پیشنهاد عرضه بخشی از بنزین کشور از طریق تابلوهای معاملاتی خبر داد. بر اساس این پیشنهاد، جایگاه‌داران می‌توانند به‌عنوان خریداران عمده وارد بازار شوند و شرکت ملی پخش، واردکنندگان و پالایشگاه‌ها نیز در چارچوب مقررات، نقش عرضه‌کننده را بر عهده بگیرند.
این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که سازوکار عرضه بنزین سوپر تولید داخل، مسیر متفاوتی را دنبال می‌کند. طبق اعلام شرکت ملی پخش، جایگاه‌داران می‌توانند فرآورده مورد نیاز خود را مستقیماً از پالایشگاه خریداری کنند و مسئولیت حمل آن را نیز بر عهده بگیرند. قیمت فروش این بنزین در آبان‌ماه بین ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان اعلام شده و قرار است ماهانه بر اساس نرخ فوب خلیج فارس تغییر کند.
تفاوت اصلی دو روش در نحوه شکل‌گیری قیمت عمده است. در خرید مستقیم، شرایط فروش پالایشگاه و ضوابط قیمت‌گذاری نقش تعیین‌کننده دارند؛ اما در الگوی پیشنهادی بورس، امکان کشف قیمت از طریق رقابت خریداران و فروشندگان فراهم می‌شود.
ورود معاملات بنزین به بورس انرژی لزوماً به معنای کاهش قیمت مصرف‌کننده نیست. اگر تعداد عرضه‌کنندگان محدود باشد یا حجم عرضه پاسخگوی تقاضا نباشد، حتی معاملات شفاف نیز ممکن است به افزایش قیمت منجر شوند. با این حال، انتشار قیمت و حجم معاملات می‌تواند امکان مقایسه هزینه تأمین بنزین را فراهم کند و به جایگاه‌داران در انتخاب تأمین‌کننده کمک کند. از سوی دیگر، وجود قیمت مرجع در بورس می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری از فاصله قیمت عمده تا نرخ فروش در جایگاه ایجاد کند؛ فاصله‌ای که هزینه حمل، نگهداری و حاشیه سود توزیع‌کننده در آن نقش دارند.
برای پالایشگاه‌های تولیدکننده بنزین سوپر، توسعه معاملات بورسی می‌تواند به معنای دسترسی به خریداران بیشتر و شفاف‌تر شدن نرخ فروش باشد. در صورت شکل‌گیری رقابت واقعی، این بازار ممکن است انگیزه افزایش تولید فرآورده‌های باکیفیت‌تر را نیز تقویت کند. البته سودآوری بیشتر قطعی نیست؛ زیرا هزینه تولید، نرخ فروش و امکان عرضه مستمر، تعیین‌کننده حاشیه سود پالایشگاه‌ها خواهند بود.
