۱۳ مرداد ۱۴۰۵
۱۳ مرداد ۱۴۰۵ 
ناترازی ۲۰ تا ۳۰ هزار مگاواتی برق، خاموشیها را از یک بحران فصلی به یک چالش ساختاری برای اقتصاد ایران تبدیل کرده است. در حالی که کارشناسان توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی را سریعترین راهکار کاهش این شکاف میدانند، سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد برق کشور همچنان ناچیز است و موانع سرمایهگذاری، از تخصیص ارز تا بروکراسی اداری، تحقق ظرفیت عظیم برق سبز را با تردید روبهرو کرده است.
ایران امروز با یکی از عمیقترین بحرانهای ناترازی برق در چند دهه اخیر مواجه است. این ناترازی دیگر صرفاً یک مشکل فصلی نیست، بلکه به یک چالش ساختاری تبدیل شده که ریشه آن در رشد مصرف، فرسودگی نیروگاهها، محدودیت تأمین سوخت، کاهش تولید برقآبی و سرمایهگذاری ناکافی در توسعه ظرفیتهای جدید است.
براساس برآوردهای منتشرشده، در ساعات اوج مصرف تابستان، کسری تولید برق کشور بین ۲۰ تا ۳۰ هزار مگاوات برآورد میشود؛ رقمی که معادل حدود یکچهارم نیاز لحظهای شبکه برق است.
تصویر فعلی صنعت برق
سهم انرژیهای تجدیدپذیر؛ هنوز بسیار پایین
در سالهای اخیر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر سرعت گرفته، اما هنوز سهم آن از کل تولید برق کشور محدود است.
طبق آخرین آمار:
با این حال باید توجه داشت که:
به همین دلیل، سهم واقعی برق سبز در تولید سالانه برق ایران هنوز تنها چند درصد است؛ رقمی که در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه و جهان بسیار پایین محسوب میشود.
آیا انرژیهای تجدیدپذیر میتوانند ناترازی برق را برطرف کنند؟
پاسخ این است که به تنهایی خیر؛ اما مهمترین و سریعترین راهکار هستند.
چرا؟
۱. سرعت احداث بالا
بنابراین برای عبور از بحران چند سال آینده، خورشیدی سریعترین گزینه است.
۲. همزمانی تولید با اوج مصرف
بیشترین مصرف برق ایران در:
رخ میدهد.
دقیقاً در همین ساعات، نیروگاههای خورشیدی بیشترین تولید را دارند؛ بنابراین هر مگاوات خورشیدی عملاً ارزش بیشتری نسبت به تولید همان میزان برق در ساعات کممصرف دارد.
۳. کاهش مصرف گاز
هر مگاوات برق خورشیدی یا بادی، مصرف گاز نیروگاههای حرارتی را کاهش میدهد.
در زمستان که نیروگاهها با کمبود گاز مواجه هستند، این موضوع اهمیت دوچندان پیدا میکند.
ظرفیت بالقوه ایران
ایران از نظر منابع طبیعی یکی از مستعدترین کشورهای جهان برای توسعه برق سبز است.
خورشیدی
بادی
کریدورهای بادخیز:
پتانسیل چندین هزار مگاوات نیروگاه بادی را دارند.
اگر ۲۰ هزار مگاوات خورشیدی ساخته شود چه میشود؟
فرض کنیم ایران طی چند سال آینده:
احداث کند.
در ساعات اوج تابستان، این ظرفیت میتواند بخش قابل توجهی از کسری ۲۰ تا ۳۰ هزار مگاواتی را جبران کند و نیاز به خاموشیهای گسترده را بهشدت کاهش دهد. البته برای پایداری شبکه، توسعه همزمان ذخیرهسازهای انرژی، شبکه انتقال و نیروگاههای انعطافپذیر نیز ضروری است.
موانع اصلی توسعه برق سبز
با وجود ظرفیت فنی بالا، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ایران با چالشهایی مواجه است:
این عوامل موجب شده است سرعت توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر کمتر از نیاز واقعی شبکه باشد.
در نتیجه اینکه بحران ناترازی برق ایران حاصل سالها عقبماندگی در سرمایهگذاری، فرسودگی نیروگاهها و رشد سریع تقاضاست. هرچند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بهتنهایی همه مشکلات شبکه را حل نمیکند، اما در کوتاهمدت و میانمدت، مؤثرترین و سریعترین ابزار برای کاهش خاموشیها و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است. با توجه به ظرفیت بالای تابش خورشید و منابع بادی، ایران از نظر فنی توان تبدیل شدن به یکی از قطبهای تولید برق پاک منطقه را دارد؛ اما تحقق این ظرفیت، بیش از هر چیز به ثبات سیاستگذاری، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی، تسهیل واردات تجهیزات و توسعه زیرساختهای شبکه و ذخیرهسازی انرژی وابسته است.
